HERKENNEN IS
NIET MEER GENOEG.

Op 3 september 2026 publiceerde de Fraudehelpdesk de cijfers over de eerste helft van dit jaar. Eén getal springt eruit: het aantal meldingen over phishing steeg van 2.776 naar 15.106. Vijf keer zo veel, in één jaar tijd. De schade die mensen daarbij meldden liep op van ruim 113.000 euro naar bijna 492.000 euro.

Zoom je uit naar alle vormen van oplichting samen, dan is het beeld nog ongemakkelijker. Het totale aantal meldingen groeide maar licht, van 50.873 naar 53.019. Maar het aantal mensen dat er daadwerkelijk geld bij inschoot ging van 6.681 naar 9.008, en de gemelde schade bijna verdubbelde: van bijna 27 miljoen euro naar bijna 49,7 miljoen euro. Er wordt dus niet zo veel vaker geprobeerd. Het lukt alleen veel vaker.

Dat verschil is het hele verhaal. Jarenlang was het advies om oplichting te leren herkennen aan de buitenkant: kromme zinnen, een raar e-mailadres, een aanhef als ‘Geachte klant’, een link die niet klopt. Dat advies werkte, omdat de berichten inderdaad rammelden. Die tijd is voorbij. De Fraudehelpdesk schrijft het zelf in nuchtere bewoordingen: de tijd dat fraude eenvoudig herkenbaar was, ligt achter ons.

Het duidelijkste voorbeeld uit de cijfers gaat over boekingssites. Meldingen over phishing rond online boekingsplatformen schoten omhoog naar 1.072 in het eerste halfjaar, tegen 162 in de zes maanden daarvoor. Ruim 90 procent daarvan ging over Booking.com. En dan het detail dat telt: in die berichten stond de échte reservering. De juiste accommodatie, de juiste datum, het juiste bedrag. Slachtoffers konden hun eigen boekingsgegevens gewoon inzien, en kregen daarna het verzoek de reservering te bevestigen of nog een betaling te doen via een meegestuurde link.

Als een bericht klopt tot op het bedrag na, dan is er niets meer om aan te twijfelen. Het gevoel dat u zou moeten waarschuwen, dat ongemakkelijke ‘dit klinkt raar’, komt niet opzetten. Precies dat gevoel was jarenlang uw beveiliging.

Waar komt die kennis vandaan? De Fraudehelpdesk legt de link met de vele datalekken van het afgelopen halfjaar. Melders geven steeds vaker aan dat de oplichter opvallend veel persoonlijke informatie had. Uw naam, uw adres, waar u klant bent, wat u vorige week hebt geboekt: dat is voor een crimineel geen bewijs van zijn goede bedoelingen, maar handelswaar. Iets over u weten kost tegenwoordig niets.

Ook opvallend is welk kanaal oplichters kiezen. Bij phishing werd in 59 procent van de meldingen e-mail genoemd, tegen 30 procent een jaar eerder. Phishing via sms en telefoon nam juist af, terwijl WhatsApp licht toenam. Bij de nepberichten over boekingssites liep zelfs 95 procent via WhatsApp. Er is dus geen kanaal dat veilig is en geen kanaal dat verdacht is. Oplichters verhuizen simpelweg naar waar de mensen zijn.

Nog een cijfer dat blijft hangen: bij bankhelpdeskfraude, het bekende telefoontje dat uw rekening niet veilig zou zijn, daalde het aantal meldingen van 4.570 naar 2.944. Toch steeg het aantal mensen dat geld kwijtraakte van 92 naar 230, en de schade van ruim 1,5 miljoen naar ruim 3,1 miljoen euro. Minder pogingen, dus, maar per poging veel meer succes. Ook hier: de gesprekken zijn beter geworden.

Dit is geen reden om bang te worden voor uw eigen telefoon. Het is wel een reden om uw uitgangspunt te veranderen. Als u niet langer kunt vertrouwen op hoe een bericht eruitziet of hoe een beller klinkt, dan blijft er nog één ding over dat wél werkt: rechtstreeks navragen bij de persoon of de instantie zelf, via een weg die u zelf kiest. Niet via de link in het bericht, niet via het nummer dat de beller noemt.

De Fraudehelpdesk vat het samen in drie woorden die het waard zijn om te onthouden: vertraag, vraag, verifieer. Neem de tijd voordat u handelt. Stel uzelf kritische vragen. En controleer wat er beweerd wordt via een bron die u al had. Dat kost een paar minuten, en die paar minuten zijn precies wat een oplichter u niet wil geven.