NEPAGENTEN AAN
DE TELEFOON

Eind juli 2026 werden in Enschede en Lonneker meerdere oudere bewoners gebeld door iemand die zich voordeed als politieagent. Het verhaal was steeds hetzelfde: er zou in de buurt zijn ingebroken, en daarom zou een agent langskomen om waardevolle spullen op te halen en veilig te stellen. Bij drie mensen lukte het. Zij werden thuis overrompeld en raakten sieraden, contant geld en bankpassen kwijt. Onder hen was een 84-jarige vrouw uit Enschede. Een dag later, op vrijdag 31 juli, hield de politie vier verdachten aan in Emmen en Emmer-Compascuum: drie mannen van 23, 28 en 30 jaar en een vrouw van 21 jaar. Bij die aanhouding werden bankpassen, pinapparaten en contant geld aangetroffen. Begin augustus deed de politie een oproep om meer mogelijke slachtoffers op te sporen, omdat de kans groot is dat niet iedereen zich gemeld heeft.

Twee weken later ging het in Twente wél goed. Een 80-jarige man uit Haaksbergen kreeg op 14 augustus een telefoontje van iemand die zei van de politie te zijn. Er werden vragen gesteld over zijn identiteitskaart, en hij moest een nummer intoetsen op zijn telefoon. De man vertrouwde het niet, beëindigde het gesprek en waarschuwde zelf de echte politie. Het was al de tweede keer dat hij zo werd gebeld. Precies daarin zit het verschil tussen deze twee verhalen: niet in slimheid of in techniek, maar in één handeling. De een handelde tijdens het telefoontje, de ander legde eerst neer en controleerde het daarna zelf.

Deze vorm van oplichting heet in politietaal een babbeltruc, en hij is bepaald geen incident. De politie registreerde in 2024 ruim 8.300 gevallen van oplichting door nepagenten. In de eerste helft van 2025 stonden er al bijna 6.500 meldingen, wat neerkomt op ongeveer 35 meldingen per dag. En dat zijn alleen de gevallen die zijn gemeld. Agenten geven zelf aan dat het werkelijke aantal een stuk hoger ligt, omdat veel ouderen zich schamen en er liever met niemand over praten. Die schaamte is geen bijzaak, het is onderdeel van hoe de truc werkt: hoe minder er thuis over gesproken wordt, hoe langer een oplichter zijn gang kan gaan.

Wat nepagenten zo effectief maakt, is dat ze niets vragen wat verdacht klinkt. Ze vragen niet om geld over te maken naar een onbekende rekening, en ze sturen geen rare link. Ze bieden juist hulp aan. Er zou iets gevaarlijks aan de hand zijn in de straat, en zij komen dat oplossen. Het verzoek dat volgt, uw sieraden en pinpas even in bewaring geven, is in dat verhaal volstrekt logisch. Daar komt bij dat het gezag van een politie-uniform diep zit. Wie aan de deur staat met een shirt met het politielogo erop, wordt geloofd, en dat is meestal ook terecht. In de zaak in Twente droegen de verdachten nagemaakte politiekleding. Op een drempel, in een paar seconden, ziet vrijwel niemand het verschil.

Nummerherkenning helpt evenmin. Oplichters kunnen het telefoonnummer van de politie of van een bank op uw scherm laten verschijnen, een techniek die spoofing heet. Ze noemen soms de naam van de echte wijkagent uit uw buurt, een naam die u kunt terugvinden als u ernaar zoekt. Alles wat u kunt controleren zonder op te hangen, kan namelijk vooraf worden nagebootst. Dat is de ongemakkelijke kern van dit soort fraude: binnen het gesprek zelf valt niets te verifiëren. De enige controle die iets waard is, is een controle buiten het gesprek om, via een kanaal dat u zelf kiest.

Gelukkig is de tegenmaatregel eenvoudiger dan het probleem. De politie is er heel stellig over: agenten vragen nooit telefonisch om geld, sieraden, bankpassen of een pincode, en ze komen niet aan de deur om waardevolle spullen op te halen, in bewaring te nemen of te fotograferen. Dat betekent dat u het waarheidsgehalte van zo’n telefoontje niet hoeft in te schatten. U hoeft niet te horen of iemand overtuigend klinkt, en u hoeft niet te beoordelen of het verhaal logisch is. Zodra iemand namens de politie vraagt om spullen, pasjes of een pincode, weet u genoeg. Hoe aardig, hoe kalm en hoe professioneel de beller ook overkomt: dit is een verzoek dat de echte politie niet doet.

Blijft er toch twijfel hangen, dan is de oplossing niet doorpraten maar ophangen. Bel daarna zelf 0900-8844, het algemene nummer van de politie, en vraag of er echt iemand contact met u heeft opgenomen. Gebruik daarvoor nooit een nummer dat de beller u gaf en druk niet op een toets om te worden ‘doorverbonden’. Staat er onaangekondigd iemand voor uw deur die zegt van de politie te zijn en die u niet vertrouwt? Laat de deur dan dicht en bel 112. Dat voelt misschien overdreven tegenover iemand die vriendelijk doet, maar een echte agent heeft daar geen enkel bezwaar tegen. Voor een oplichter is het het einde van het gesprek, en dat is precies de bedoeling.