In het nieuws

MAG IK HEEL
EVEN MEEKIJKEN?

Oplichters bellen nu ook namens de Fraudehelpdesk zelf. Het verzoek klinkt behulpzaam, maar meekijksoftware geeft een vreemde de sleutel van je bankrekening.

Wat is er aan de hand

De organisatie tegen fraude wordt nu zelf nagedaan.

Op 20 augustus 2026 plaatste de Fraudehelpdesk een waarschuwing die je twee keer moet lezen om te geloven: oplichters bellen mensen op namens de Fraudehelpdesk zélf. Op het scherm van het slachtoffer verschijnt het echte telefoonnummer van precies de organisatie waar je terecht zou moeten als je vermoedt dat je wordt opgelicht. Dat kan door spoofing, een techniek waarmee een beller zijn eigen herkomst maskeert en een willekeurig ander nummer laat zien.

De smoes verschilt per gesprek. Volgens de Fraudehelpdesk wordt gezegd dat er een creditcard op uw naam is aangevraagd, dat er een adreswijziging is doorgegeven, of dat er een bedrag van uw rekening is afgeschreven. Soms stelt de beller eerst een onschuldig ogende vraag, bijvoorbeeld welke kleur uw bankpas heeft, of hij verzoekt u zelf even uw rekening te controleren. Dat klinkt meewerkend en vriendelijk. In werkelijkheid is het een test: doet u wat er gevraagd wordt?

Daarna komt de kern van het gesprek. U wordt doorverbonden met een ‘supervisor’, en die zou graag met u meekijken. Daarvoor moet u een programma downloaden waarmee iemand op afstand uw computer of telefoon kan bedienen. Dat heet meekijksoftware, en de bekendste namen zijn AnyDesk, TeamViewer en Quick Assist. Die programma’s zijn op zichzelf volstrekt legitiem: IT-afdelingen gebruiken ze dagelijks om een collega op afstand te helpen. Juist daarom staan ze niet op een zwarte lijst en waarschuwt je telefoon niet als je ze installeert.

Zodra de verbinding staat, is de rolverdeling omgedraaid. De beller kan alles wat u kunt: uw bankapp openen, betalingen klaarzetten, gegevens meelezen. En hij zorgt ervoor dat u het niet ziet. RegioBank beschrijft die stap in haar eigen voorlichting nuchter en precies: criminelen maken het beeld op uw scherm klein of helemaal zwart. Ondertussen praat de stem aan de telefoon rustig door, stelt gerust dat dit normaal is, en houdt u aan de lijn. Slachtoffers merken vaak pas iets als het gesprek is afgelopen.

Waarom werkt dit zo goed? Door de combinatie van drie dingen die los van elkaar al overtuigend zijn. Het nummer op het scherm klopt. De naam die de beller noemt is die van een instantie die juist tégen fraude is. En het verzoek zelf klinkt niet als oplichting: er wordt niet gevraagd om geld over te maken, maar om samen te kijken. Er is geen enkel moment waarop u het gevoel heeft dat u iets weggeeft. Dat gevoel komt pas als het al gebeurd is.

De vuistregel van politie en banken is daarom kort en absoluut, en het is de moeite waard om hem letterlijk met uw ouders of kinderen door te nemen: een bank, de politie en de Fraudehelpdesk vragen u nooit om meekijksoftware te installeren. Nooit. De Fraudehelpdesk voegt daaraan toe dat zij mensen sowieso nooit uit eigen beweging benadert over hun bankzaken. Wordt daar toch om gevraagd, dan weet u genoeg, ongeacht hoe overtuigend de rest van het gesprek klinkt.

Zes signalen

Waaraan je dit gesprek herkent.

U wordt gebeld, niet andersom

De Fraudehelpdesk, je bank en de politie beginnen geen gesprek over jouw bankzaken. Word je uit het niets gebeld, dan is dat op zichzelf al reden om op te hangen en zelf terug te bellen.

Er moet software geïnstalleerd worden

Dit is het harde signaal. Geen enkele bank, instantie of helpdesk vraagt je ooit om een programma te installeren waarmee iemand op afstand je computer of telefoon kan bedienen.

U wordt doorverbonden met een supervisor

Het doorverbinden geeft het gesprek gewicht en maakt de tweede beller vanzelf geloofwaardiger. In werkelijkheid is het een tweede oplichter, vaak degene die het echte werk doet.

Er wordt naar codes of pincodes gevraagd

Een identificatiecode, een code uit je bankapp of je pincode: die deelt niemand ooit telefonisch. Ook niet als de beller zegt dat hij ze alleen nodig heeft om iets te blokkeren.

Uw scherm wordt klein of zwart

Gebeurt dit tijdens het gesprek, dan kijkt er iemand mee die niet wil dat je ziet wat hij doet. Verbreek dan direct de verbinding en zet je apparaat uit.

Er zit tijdsdruk op

Nu meteen, anders is het geld weg. Haast is geen toeval maar de kern van de aanpak: wie snel moet beslissen, controleert niet.

Ophangen is niet onbeleefd

Eerst checken. Dan handelen.

Het lastigste aan dit soort telefoontjes is niet dat ze moeilijk te herkennen zijn. Het lastigste is dat je midden in een gesprek zit met iemand die aardig doet, en dat ophangen dan onbeleefd voelt. Bedenk dat een echte medewerker het volkomen normaal vindt dat u wilt controleren wie er belt. Hang op, wacht een minuut zodat de lijn echt vrij is, en bel dan zelf een nummer dat u al had: op de achterkant van uw bankpas, of op de website die u zelf intypt. Wie boos wordt omdat u dat doet, was niet van de bank.

Stappenplan

Al software geïnstalleerd? Doe dit.

1
Verbreek de verbinding en ga offline
Hang op en zet wifi en mobiele data uit, of trek de internetkabel eruit. Zolang de verbinding staat, kan de ander doorwerken. Het apparaat helemaal uitzetten mag ook.
2
Bel direct je bank
Gebruik het nummer op de achterkant van je bankpas of de alarmlijn van je bank. Laat je rekening blokkeren. Buiten kantooruren is er altijd een noodnummer bereikbaar.
3
Verwijder de meekijksoftware
Deïnstalleer AnyDesk, TeamViewer of welk programma dan ook dat u tijdens het gesprek heeft geïnstalleerd. Vraag iemand die er handig in is om dit samen te doen.
4
Wijzig je wachtwoorden vanaf een ander apparaat
Doe dit niet op het apparaat waarop is meegekeken, maar op een telefoon of computer die er niet bij betrokken was. Begin bij internetbankieren en je e-mail.
5
Doe aangifte en meld het
Doe aangifte bij de politie en meld het voorval bij de Fraudehelpdesk. Schaamte is begrijpelijk, maar niemand wordt hier dommer van: deze truc is juist gemaakt om ook slimme mensen te pakken.

Voor kinderen van oudere ouders

Eén zin is genoeg.

U hoeft uw ouders geen cursus cybersecurity te geven. Spreek één regel af en herhaal die af en toe: wij installeren nooit iets omdat iemand aan de telefoon dat vraagt, en als er iets met de bank is, bellen we elkaar eerst. Zet uw eigen nummer daarna groot in hun telefoon. Wie weet wie hij kan bellen, hangt makkelijker op. Meer over zo’n afspraak leest u in Maak vooraf een eenvoudige afspraak met mensen die je vertrouwt.

Veelgestelde vragen

Is meekijksoftware zelf gevaarlijk?+

Nee. AnyDesk, TeamViewer en Quick Assist zijn gewone, legale programma’s die door bedrijven en helpdesks veel gebruikt worden. Het gevaar zit niet in het programma maar in wie er aan de andere kant zit. Installeer het alleen als u zelf contact heeft gezocht met een partij die u vertrouwt.

Ik zag echt het nummer van de Fraudehelpdesk staan. Kan dat vervalst zijn?+

Ja. Bij spoofing kiest de beller welk nummer er op uw scherm verschijnt. Dat kan het nummer van uw bank zijn, van de politie, van de Fraudehelpdesk, of zelfs van uw eigen kind. Nummerherkenning is dus geen bewijs, hoe overtuigend het ook oogt.

De beller wist mijn naam en welke bank ik heb. Hoe kan dat?+

Die gegevens komen uit datalekken, uit eerdere phishingmails of gewoon uit openbare bronnen. Iets over u weten is voor een oplichter geen kunst, en het zegt niets over de vraag of het gesprek echt is.

Krijg ik mijn geld terug als ik hierin ben getrapt?+

Dat hangt af van uw bank en van de situatie. Banken kijken onder meer of u zelf codes of toegang heeft gedeeld. Bel daarom zo snel mogelijk: hoe eerder u meldt, hoe groter de kans dat een betaling nog tegengehouden kan worden. In dit stappenplan leest u wat er in het eerste uur belangrijk is.

MAG IK HEELEVEN MEEKIJKEN?